Αρχίζοντας την Οδύσσεια των συνομιλιών

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

του Παναγιώτη Ήφαιστου

Ομ. Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων – Στρατηγικών Σπουδών, Παν/μιο Πειραιώς, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών

Σε προηγούμενη παρέμβαση υπογραμμίστηκε ότι στο πλαίσιο μιας πολιτισμένης δημόσιας συζήτησης για τα ζητήματα κρατικής κυριαρχίας και εθνικής ασφάλειας επιτάσσεται αφενός να επικεντρωνόμαστε στα κύρια και πρωταρχικά και αφετέρου αποφεύγοντας επικοινωνιακά τεχνάσματα να προτάσσονται τεκμηριωμένα επιχειρήματα.

Δεν γίνεται να παρακάμπτονται κύρια ζητήματα της εθνικής στρατηγικής, εκ των οποίων τρία πρωταρχικά είναι τα εξής:

1ον)Ποια είναι τα ιεραρχημένα εθνικά συμφέροντα, πως ορίζονται οι απειλές και πως εκπληρώνονται στο σύνολό τους οι αλληλένδετοι σκοποί της εθνικής αποτρεπτικής στρατηγικής,
2ον)τι ισχύει για τον Ενιαίο Αμυντικό Χώρο (ΕΑΧ) και πως συναρτάται με την ασφάλεια της Ελλάδας, την γεωπολιτική σημασία της Κύπρου και την Ελληνοτουρκική αντιπαράθεση,
3ον)ποια η πραγματική σημασία για το Ελληνικό και το Κυπριακό κράτος του γεγονότος ότι είναι ισότιμα μέλη της ΕΕ.
Ολοφάνερα η κρίση στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις το 2020 έθεσε σε δοκιμασία τις θέσεις και τις απόψεις δύο αντίθετων πόλων. Δική μας εκτίμηση είναι ότι οι εκατέρωθεν θέσεις των τελευταίων δεκαετιών θα πρέπει να αποκρυσταλλωθούν και να αναμετρηθούν δημόσια γιατί αφορούν άμεσα και ζωτικά την συντρέχουσα και την επερχόμενη διαχείριση των σχέσεων με την Τουρκία, την Ευρώπη και τις μεγάλες δυνάμεις. Συντομογραφικά διαχρονικά οι καταγεγραμμένες θέσεις των δύο πόλων είναι οι εξής:

Πρώτος πόλος. Εθνική αποτρεπτική στρατηγική: Περιγράφεται και ερμηνεύεται στην βάση πάγιων τυπολογιών της στρατηγικής ανάλυσης και συνδέεται πρωταρχικά και κύρια με την απόκτηση συντελεστών ισχύος και τον βέλτιστο συνδυασμό τους για την εκπλήρωση των ιεραρχημένων εθνικών συμφερόντων (πίνακας εδώ). Η υπεράσπιση της κρατικής κυριαρχίας που προβλέπουν οι Συνθήκες και το εν γένει διεθνές δίκαιο / διεθνής τάξη είναι υπέρτατο εθνικό συμφέρον και έσχατη λογική. Η υπεράσπιση ακόμη και μιας ίντσας της κρατικής κυριαρχίας είναι ή πρέπει να είναι αποδεκτή στάση από όλους τους πολίτες. Κυπριακή Δημοκρατία: Για τον ΕΑΧ προτάσσεται η ανάγκη προέκτασης και σύζευξης της Ελλαδικής άμυνας με την Κύπρο τόσο επειδή η εγγύηση της ασφάλειας των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων της Κύπρου είναι ζήτημα αξιοπιστίας του Ελληνικού κράτους όσο και επειδή νομικά η Ελλάδα είναι εγγυήτρια δύναμη. Επιπλέον, δεν ισχύει το γνωστό «κείται μακράν» που στις μέρες μας ενισχύθηκε με το «είναι άλλο κράτος» γιατί είναι από ανεύθυνο μέχρι επικίνδυνο να υποστηριχθεί πως εάν κινδυνέψουν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες η Ελλάδα δεν θα εμπλακεί. Αναπόδραστα θα εμπλακεί σε πόλεμο και το ζητούμενο είναι να αποτραπεί κάτι τέτοιο. Στις αποφάσεις κάθε αποτρεπτικής στρατηγικής, επίσης, συνεκτιμώνται δεόντως κριτήρια που αφορούν γεωπολιτικούς και στρατηγικούς παράγοντες. Ευρώπη: Για την συμμετοχή της Ελλάδας και της Κύπρου στην ΕΕ δεν ισχύει ότι «ανήκουμε στην Δύση και στην Ευρώπη». Αυτό που ισχύει και ενέχει βαθύτατες θετικές προεκτάσεις είναι ότι είμαστε κυρίαρχα και ισότιμα ενταγμένοι στους δυτικούς θεσμούς και συμμαχίες και όσον αφορά τα μείζονα ζητήματα υψηλής πολιτικής διαθέτουμε δικαίωμα αρνησικυρίας.

Δεύτερος πόλος. Εθνική στρατηγική: Στον αντίθετο πόλο προσχωρεί ένα μεγάλος αριθμός πολιτικών προσώπων και φορέων τίτλων που αντιπαθούν την έννοια εθνική στρατηγική ενώ άτομα διεθνικών δεξαμενών σκέψης που διαχρονικά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις του κράτους καταγεγραμμένα έφτασαν στο σημείο να χαρακτηρίσουν την έννοια αποτροπή ως περίπου μεταμφίεση πολεμοχαρών και εθνικιστικών προθέσεων. Στον πόλο αυτό πάντως όσοι σπάνια αναφέρουν την λέξη στρατηγική θεωρούν τους κατευνασμούς της δεκαετίας του 1990 σε συνδυασμό με το «ευρωπαϊκό χαρτί» ενθάρρυνσης στενότερων σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ ως είδος «εξισορρόπησης». Εθνικό συμφέρον: Ακόμη πιο σημαντικό άτομα προερχόμενα από τα ίδια ιδιωτικά πεδία ταυτόχρονα και φορείς τίτλων που αντιπροσώπευσαν μάλιστα την Ελλάδα σε μεγάλες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, έγραψαν ότι η έννοια «εθνικό συμφέρον» βασικά ανύπαρκτη και «ιδιοτροπία κάποιων Ελλήνων». Συνεπαγόμενα η πρόταξη των εθνικών συμφερόντων στις καθημερινές διεθνείς συναλλαγές και στην Ευρώπη είναι περίπου απρεπής ή και «αντί-ευρωπαϊκή στάση». Δική μας εκτίμηση είναι ότι σε αυτό ακριβώς οφείλεται και η διολίσθηση στην αποδοχή των μνημονίων την τελευταία δεκαετία από διαδοχικούς κατόχους της εξουσίας και χωρίς βασικά διαπραγματεύσεις.

Κυπριακό: Χαρακτηριστικό των φορέων τέτοιων ή παραπλήσιων θέσεων, επίσης, είναι η συνηγορία –και ενίοτε θερμή και ενεργή στήριξη– του σχεδίου Αναν, κορυφαίος «εκπρόσωπος» των οποίων έγραψε ότι αποτελεί «Ελληνική πρωτοπορία εισόδου στην μεταεθνική εποχή». Μεταψυχροπολεμικά στον πόλο αυτό συνωστίζονται άτομα από όλο το μετά-εμφυλιακό ιδεολογικό φάσμα. Ενίοτε πολλοί δεν κρύβουν πως θεωρούν την έννοια έθνος ως παρωχημένη ή και ανύπαρκτη. Έτσι λογικά υποστηρίζουν ότι το κράτος που προέκυψε μετά την δολοφονία του Καποδίστρια θεωρείται κατασκευαστής «λαού» που έτυχε να ονομάζονται Έλληνες. Στις εσχατιές αυτού του πόλου κυριαρχεί η άποψη ότι στον επερχόμενο παγκοσμιοποιημένο πλανήτη οι πολιτικές παραδόσεις και οι εθνικές ταυτότητες είναι αχρείαστες ενώ ακόμη και άτομα που κατάλαβαν υψηλές θέσεις ευθύνης έγραψαν ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης το κράτος και η κρατική κυριαρχία είναι περίπου παρωχημένα. Συνεπαγόμενα, εθνική αποτρεπτική στρατηγική, ΕΑΧ με Κύπρο, ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ δεν υποστηρίζονται.

Κοινοποίηση

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.